o Ali Ufki rozmowa z Ceren Türkmenoğlu

Kim był Ali Ufki?

Ali Ufki, którego nazwisko rodowe brzmiało Wojciech Bobowski, był Polakiem, który wiele lat swojego życia spędził w Stambule (wówczas Konstantynopolu) i wniósł nieoceniony wkład w kulturę i politykę Imperium Osmańskiego.

Urodził się w 1610 r. w Bobowej koło Gorlic. Wychował się w rodzinie protestanckiej i rozpoczął karierę jako muzyk kościelny. W wieku 18 lat został schwytany jako jeniec wojenny i przewieziony do Stambułu.

Ze względu na wykształcenie muzyczne został sprzedany na dwór sułtana Murata IV. W pałacu otrzymał wykształcenie w Enderun, szkole pałacowej. Enderun rekrutowała uczniów głównie za pośrednictwem systemu devshirme, który polegał na tym, że chrześcijańskie dzieci otrzymywały tam edukację i przechodziły na islam.

Po zakończeniu edukacji w Enderun został zabrany do pałacu, w którym służył jako muzyk, skarbnik i tłumacz. Był ważną postacią w państwie osmańskim. Władał 17 językami, wśród których oprócz polskiego były: turecki, arabski, perski, hebrajski, niemiecki, grecki, hiszpański, włoski i łacina.

Stworzył tak wiele wspaniałych dzieł, które zadziwiają różnorodnością mistrzowskich umiejętności. Przetłumaczył na osmański turecki Biblię, która przez długi czas służyła jako jedyna kompletna wersja. Przetłumaczył psałterz i skomponował do niego muzykę w stylu muzyki osmańskiej. Napisał książkę do nauki gramatyki osmańskiego języka tureckiego, pisał wiersze po turecku. Skomponowana przez niego muzyka jest uważana za jedną z najważniejszych w XVII-wiecznej muzyce osmańskiej. Ponadto wydał dwie rękopisowe antologie muzyki osmańskiej, znane jako „Mecmûa-i Sâz ü Söz” („Zbiór dzieł instrumentalnych i wokalnych”), dzięki czemu utwory te przetrwały do dziś.

 

Nie wyjechał do Turcji dobrowolnie; został wzięty do niewoli. Takie były czasy. A jednak osiągnął bardzo wysoką pozycję w życiu politycznym i kulturalnym Imperium Osmańskiego. Czy takie kariery – oczywiście osób nie tylko polskiego pochodzenia – zdarzały się wtedy często?

Tak. Jednym z powodów był wspomniany wcześniej system devshirme, w którym dzieci chrześcijańskie były przyjmowane do Enderun, pałacowej szkoły, i kształciły się w różnych dziedzinach, takich jak religia, literatura, poezja, muzyka, sztuka, języki, matematyka, geografia, strategia itd. Byli kształceni również w zakresie osmańskiej biurokracji, a niektórzy później służyli w państwie, jak w przypadku Alego Ufkiego.

Inną godną uwagi postacią – i przykładem – może być architekt Sinan (1490–1588). Urodził się w Imperium Osmańskim i był pochodzenia ormiańskiego, greckiego, albańskiego lub pochodził z chrześcijańskich Turków, gdyż istnieją na ten temat różne poglądy. Sinan został przyjęty do służby osmańskiej w ramach systemu devshirme i był wysłany do Konstantynopola, aby zostać przeszkolonym na oficera korpusu janczarów. Stał się później największym architektem okresu klasycznego architektury osmańskiej, z dorobkiem ponad 300 głównych obiektów i wielu innych mniejszych projektów.

Jednak szkolenie w szkole pałacowej nie było jedynym sposobem, w jaki niemuzułmanie otrzymywali ważne pozycje w Imperium. Czasami ludzie o wybitnych umiejętnościach również byli nimi obdarzani za swoje osiągnięcia.

Źródło: Prosto o Muzyce

Leave a comment