Kantata BWV 72

Kantata BWV 72
Kantata BWV 72
Kantata BWV 72 – kantata trzecia. „Alles nur nach Gottes Willen” – Wszystko wedle woli Boga. na sopran, alt i bas, zespół wokalny, obój I + II, smyczki i basso continuo skomponowana, na trzecią niedzielę po święcie Trzech Króli przeznaczona. Stosownymi perykopami i wskazywanym w tytule chorałem bogobojnie inspirowana i pierwszy raz wykonana w Lipsku 27 stycznia 1726 roku, aby w zborze ewangelickim wiernych do kazania muzyką nadobną szczyrze rychtować, a która wraz z innymi jej podobnymi „ad maiorem dei gloriam” wszędy i teraz podziwiana jest.

Alles nur nach Gottes Willen

Kantata BWV 72 – Wszystko wedle woli Boga

1. Coro

Oboe I/II, Violino I/II, Viola, Continuo

Wszystko wedle woli Boga,
Czy to radość, czy cierpienie,
Czy czas szczęsny, czy też trwoga;
Ona niesie ukojenie
I gdy noc, i gdy jest jasno!
Wszystko wedle woli Boga!
Tak brzmieć winno moje hasło.

2. Recitativo e Arioso A

Violino I/II, Continuo

O błogosławiony chrześcijaninie,
Co wolę swą poddajesz
Woli Boga jedynie.
Jakkolwiek ci się wiedzie,
Czyś w szczęściu jest, czy w biedzie!

Panie, gdy chcesz, to wszystko się powiedzie!
Panie, gdy chcesz, to i mnie dobrze będzie!
Panie, gdy chcesz, to bólu się pozbędę!
Panie, gdy chcesz, to oczyszczony będę!
Panie, gdy chcesz, to żałość w radość się zamieni.
Panie, gdy chcesz, błonia znajdę wśród cierni!
Panie, gdy chcesz – i ja będę zbawiony.
Panie, gdy chcesz – pozwól mi w wierze te słowa pojąć.

Co duszę moją koją.
Panie, gdy chcesz, to śmierć nie spotka mnie,
Choćbym ciała i życia został pozbawiony,
Gdy Duch Twój te stówa powie w serce me!

3. Aria A

Violino I/II, Continuo

Wszystko, czym jestem, wszystko, co mam,
W Jezusa ręce powierzam sam.

Choć slaby duch i zmysły me,
Nie pojmą zrządzeń Boga,
Lecz niechaj On prowadzi mnie
Czy róż, czy cierni droga.

4. Recitativo B

Continuo

Wierz więc jedynie!
Zbawca powiada: Chcę to uczynić!
I ku tobie chętnie On
Wyciąga pełną laski dłoń;
Kiedy cię krzyż przeraża i niedola twa,
On z krzyża cię uwolni, bo mękę twą zna!
On wzmacnia to, co słabe,
I nie za niskie dlań progi:
Serc naszych dom ubogi
Zechce odwiedzić łaskawie!

5. Aria S

Oboe, Violino I/II, Viola, Continuo

Jezus to uczynić chce! Chce osłodzić twe cierpienia.
Choć dzisiaj wciąż rozliczne masz zmartwienia,
W ramionach Jego spocznie łagodnie serce twe,
Gdy wiara Go uchwyci! Mój Jezus to uczynić chce!

6. Choral

Oboe I/II e Violino I col Soprano, Violino II coll’ Alto, Viola col Tenore, Continuo

Co Bóg mój chce, niech stanie się
Najlepsza wola Jego,
Obfitą pomoc wszystkim śle,
Co mocno wierzą w Niego.
Nasz wierny Bóg uwalnia z trwóg,
A karze tylko miernie.
Kto dzień po dniu zaufa Mu,
Pan temu sprzyja wiernie.

TŁUMACZENIE: KANTATA BWV 72 – ARMIN I ANDRZEJ TESKE, 2004

Kantata BWV 72 – „Alles nur nach Gottes Willen”

Kantatę „Alles nur nach Gottes Willen” BWV 72 skomponował Bach z przeznaczeniem na trzecią niedzielę po Święcie Objawienia Pańskiego roku 1726, która wtedy przypadała 27 stycznia. Dzieło wykonano po raz pierwszy podczas porannego nabożeństwa w lipskim kościele św. Mikołaja. Kompozycja należy do trzeciego rocznika kantat, jakie od lata 1723 kantor od św. Tomasza co tydzień komponował dla głównych świątyń miasta. Czytaniami owej niedzieli były fragmenty Listu do Rzymian (12, 17-21), o przezwyciężaniu zła dobrem, oraz Ewangelii wg św. Mateusza (8, 1-13), o uzdrowieniu trędowatego i sparaliżowanego sługi w domu celnika.

Bach posłużył się tym razem starym librettem Salomona Franka – teologa i poety, które tenże opublikował w zbiorze swoich wierszy religijnych Evangelisches Andachts-Opffer w roku 1715. Lipski kantor znał Franka jeszcze z czasów swojej służby na dworze księcia Wilhelma Ernsta w Weimarze i – być może poruszony wieścią o śmierci zaprzyjaźnionego z nim kaznodziei w czerwcu 1725 – postanowił znowu sięgnąć po jego wiersze. Jeszcze więc latem 1725 wykorzystał tegoż libretto Ihr, die ihr euch von Christo nennet do swojej kantaty BWV 164, a teraz napisał muzykę do Alles nur nach Gottes Willen.

Słowa chorału końcowego w Kantata BWV 72 „Was mein Gott will, das g’scheh allzeit” nie pochodzą jednak od Franka. Tekst pieśni, przypisywany zresztą Albrechtowi Pruskiemu, powstał bowiem już w roku 1547, melodia zaś za swój pierwowzór miała jedną z chansons Claudina de Sermissy’ego z jego zbioru Trente et quatre chansons (1528). Bach wprowadził zresztą ten sam chorał w zakończeniu swojej kantaty BWV 111 Was mein Gott will, das g’scheh allzeit BWV 111, powstałej tak samo na trzecią niedzielę po Epifanii, tyle, że rok wcześniej.

Warstwa słowna Kantata BWV 72 bardzo wyraźnie nawiązuje do niedzielnej perykopy i stanowi jej komentarz utrzymany w duchu iście pietystycznym, eksponując postulat pobożnego podporządkowania się chrześcijanina woli Boga (stąd m.in. dziewięciokrotne powtórzenie zawołania „Panie, jak Ty chcesz” w recytatywie altowym w części II) oraz pełnego zaufania każdego wierzącego w moc Chrystusa (stąd pouczenie „więc uwierz, Zbawiciel rzekł – ‘Zrobić to chcę!’” z recytatywu tenorowego w części IV). A to wszystko w nawiązaniu do historii uzdrowień opowiedzianych w czytanym owej niedzieli ustępie z Ewangelii Mateuszowej.

Bach stara się podążać w swoim opracowaniu muzycznym za indywidualnym, kameralnym i skupionym stylem libretta Franka. Dlatego też obsada kantaty Alles nur nach Gottes Willen pozostaje bardzo skromna. Trójce solistów (sopran, alt i bas) towarzyszy mały tylko chór i zespół instrumentalny złożony ledwie z dwojga skrzypiec, altówki i basso continuo. Kompozytor nie jest jednak w swoim podejściu do tekstu Franka konsekwentny. Chociaż poeta określił pierwszą część kantaty mianem arii, zakładając jej indywidualną wymowę (co typowe dla pietystów), Bach opracował ją jako rozbudowany i nader efektowny ustęp chóralny, w którym po raz kolejny puścił wodze swojej niewyczerpanej fantazji w zakresie malarstwa dźwiękowego.

Tak, jakby czuł się prowokowany do tego, by każde słowo tekstu odzwierciedlić w muzyce. Nie dziw zatem, że hasło „wszystko podług Bożej woli” wyzwala w partyturze swoistą ilustrację owego „Alles” w niekończących się figuracjach szesnastkowych biegnących przez wszystkie głosy wokalne i instrumentalne. Gdy jednak mowa o „czasie złym” i smutku, natychmiast opracowanie muzyczne zmienia się na adekwatne tak w zakresie środków harmonicznych (chromatyka), jak melodyki (muzyczne figury westchnień – suspiratio). Konstatacja zaś, że „Boża wola mnie ukoi” powoduje, iż wartki potok dźwięków nagle zwalnia, łagodnieje, a samo słowo „stillen” oddane zostaje w partyturze długimi wartościami nutowymi.

Również recytatyw następujący po chórze wstępnym zaskakuje swoim oryginalnym ukształtowaniem. Literacką anaforę – owo wspomniane dziewięciokrotne zawołanie „Panie, jak Ty chcesz, tak niech wszystko się toczy!” Bach wyróżnia w partyturze poprzez oddzielenie dwiema kreskami od reszty całego ustępu i nadaje mu charakter arioso. Recytatyw (i następująca po nim aria) śpiewane są przez alcistę. W muzyce religijnej Bacha ten typ głosu symbolizuje grzesznika. I to grzesznik-alt właśnie, poddając się woli Bożej, prowadzony „przez pasterza łagodnego wśród róż i zarośla ciernistego”, jak to ujęte jest w arii (część III), odbywa swoją drogę per aspera ad astram do zbawienia.

Dramaturgia kantaty bwv 72 Bacha realizuje się dalej poprzez bezpośrednie skierowanie nauczania do słuchacza.
Głos basowy niczym mędrzec nawołuje, by uwierzyć, że Chrystus zareaguje na każdą prośbę człowieka, gdy ten tylko uchyli przed nim drzwi swojego serca. Na takie wezwanie reakcja musi być entuzjastyczna. Teraz więc sopran (symbolizujący w kantatach Bacha duszę wierzącą) w swojej przesyconej ufnością arii „Mein Jesu will es tun” całkowicie i bezwarunkowo podporządkowuje się woli Chrystusa, układając się niczym dziecko w jego ramionach („still in seinen Armen ruhn”). Kompozytor skrzętnie odmalowuje to długimi, łagodnie brzmiącymi współbrzmieniami.

Musiał być Bach zadowolony ze swojego dzieła. Nie poprzestał bowiem na jego jednokrotnym wykonaniu. Muzykę chóru wstępnego Kantata BWV 72 wykorzystał później po mistrzowsku jeszcze w Glorii z Mszy g-moll BWV 235.

Szymon Paczkowski

200 Kantat

We wszystkich opracowaniach posługuję się materiałami pochodzącymi z serwisu Kantaty Jana Sebastiana Bacha Po Polsku. Zapraszam do kategorii, którą obecnie będę rozwijał do wypełnienia wszystkich 200 opracowań Kantat kościelnych Jana Sebastiana Bacha wykorzystując audycje nagrane w II programie Polskiego Radia prof. Mirosława Perza.

We wpisie Kantata BWV 72, źródłem jej omówienia jest opracowanie autorskie prof. UW Warszawskiego Szymona Paczkowskiego.

Wykonanie: Bach Society of Minnesota

Alles nur nach Gottes Willen

Treść oryginalna

Kantata BWV 72 – Alles nur nach Gottes Willen

1. Coro

Oboe I/II, Violino I/II, Viola, Continuo

Alles nur nach Gottes Willen,
So bei Lust als Traurigkeit,
So bei gut als böser Zeit.
Gottes Wille soll mich stillen
Bei Gewölk und Sonnenschein.
Alles nur nach Gottes Willen!
Dies soll meine Losung sein.

2. Recitativo e Arioso A

Violino I/II, Continuo

O selger Christ, der allzeit seinen Willen
In Gottes Willen senkt, es gehe wie es gehe,
Bei Wohl und Wehe.

Herr, so du willt, so muss sich alles fügen!
Herr, so du willt, so kannst du mich vergnügen!
Herr, so du willt, verschwindet meine Pein!
Herr, so du willt, werd ich gesund und rein!
Herr, so du willt, wird Traurigkeit zur Freude!
Herr, so du willt, und ich auf Dornen Weide!
Herr, so du willt, werd ich einst selig sein!
Herr, so du willt, – lass mich dies Wort im Glauben fassen

Und meine Seele stillen! –
Herr, so du willt, so sterb ich nicht,
Ob Leib und Leben mich verlassen,
Wenn mir dein Geist dies Wort ins Herze spricht!

3. Aria A

Violino I/II, Continuo

Mit allem, was ich hab und bin,
Will ich mich Jesu lassen,

Kann gleich mein schwacher Geist und Sinn
Des Höchsten Rat nicht fassen;
Er führe mich nur immer hin
Auf Dorn- und Rosenstraßen!

4. Recitativo B

Continuo

So glaube nun!
Dein Heiland saget: Ich wills tun!
Er pflegt die Gnadenhand
Noch willigst auszustrecken,
Wenn Kreuz und Leiden dich erschrecken,

Er kennet deine Not und löst dein Kreuzesband.
Er stärkt, was schwach,
Und will das niedre Dach
Der armen Herzen nicht verschmähen,
Darunter gnädig einzugehen.

5. Aria S

Oboe, Violino I/II, Viola, Continuo

Mein Jesus will es tun, er will dein Kreuz versüßen.
Obgleich dein Herze liegt in viel Bekümmernissen,
Soll es doch sanft und still in seinen Armen ruhn,
Wenn ihn der Glaube fasst; mein Jesus will es tun!

6. Choral

Oboe I/II e Violino I col Soprano, Violino II coll’ Alto, Viola col Tenore, Continuo

Was mein Gott will, das g’scheh allzeit,
Sein Will, der ist der beste,
Zu helfen den’n er ist bereit,
Die an ihn glauben feste.
Er hilft aus Not, der fromme Gott,
Und züchtiget mit Maßen.
Wer Gott vertraut, fest auf ihn baut,
Den will er nicht verlassen.

Kantata BWV 72 – Alles nur nach Gottes Willen

Boża miłość nie zna granic
Jakie to fascynujące, gdy spotykają się chrześcijanie z całego świata: ludzie z Korei i Nikaragui, Tanzanii i całej Europy, którzy wyznają Jezusa Chrystusa. Obecnie Biblię przetłumaczono na prawie 2500 języków.

Przesłanie chrześcijańskie nie zatrzymuje się na granicach narodowych i narodowych. Dotyczy to wszystkich bez wyjątku. (O to właśnie chodzi w trzecią niedzielę po Objawieniu Pańskim .) Już Jezus i jego uczniowie zwracali się do sąsiadów ludu Izraela, uzdrawiali cudzoziemców i dyskutowali z Samarytanami.

Przodkowie Jezusa również są międzynarodowi, jak Moabitka Rut, która wraz z teściową przeprowadziła się do obcego kraju i przyjęła jej religię. Boża miłość nie zna granic – świadczą o tym apostołowie i prorocy. Królestwo Boże będzie również kolorowe i wielojęzyczne. „Przyjdą ze wschodu i z zachodu, z północy i z południa i zasiądą za stołem w królestwie Bożym”.

%d bloggers like this: