BWV 37 Kto uwierzy i ochrzczony zostanie będzie zbawiony
Spis treści

Spis treści wpisu

Kategorie: Muzyka

BWV 37

Wer da gläubet und getauft wird

Kto uwierzy i ochrzczony zostanie będzie zbawiony

BWV 37 Wer da gläubet und getauft wird- kantata na Wniebowstąpienie Pańskie  opracowana na sopran, alt, tenor i bas; obój d’amore I+II, obój da caccia I+II, wiolonczela piccolo, smyczki i basso continuo.

 

18 maja 1724, Lipsk

W opracowaniach posługuję się materiałami pochodzącymi z serwisu Kantaty Jana Sebastiana Bacha Po Polsku. Zapraszam do kategorii, którą obecnie będę rozwijał do wypełnienia kompletnej listy 200 opracowań Kantat kościelnych Jana Sebastiana Bacha wykorzystując audycje nagrane w II programie Polskiego Radia prof. Mirosława Perza.

  • Amadeusz Mozart 336x250 jpg
  • 0i2pl 600x355ad service description jpg
  • 0i2pl 600x355ad jpg

Materiały źródłowe użyte w tym opracowaniu pochodzą z Bachipedia.org oraz książki Tłumaczenia Kantat Jana Sebastiana Bacha Armina i Andrzeja Teske.


Do opracowania tej kantaty skorzystałem z opracowania profesora Uniwersytetu Warszawskiego dr. hab. Szymona Paczkowskiego

200 Kantat
200 Kantat Jana Sebastiana Bacha
Kto uwierzy i ochrzczony zostanie będzie zbawiony

Na dzień Wniebowstąpienia Pańskiego Jan Sebastian Bach skomponował kantatę w której pojawiają się w libretcie słowa „Wiara jest jak skrzydła duszy”, która w melodii muzyka bardzo przypomina tę z kantaty BWV 1 Jak pięknie nam jutrzenka lśni. 

Zajrzyjcie posłuchajcie dla porównania. I napiszcie w komentarzu tego wpisu czy też dostrzegacie te podobnie opracowaną i wykorzystaną w kantacie Wer da gläubet und getauft wird /Kto uwierzy i ochrzczony zostanie będzie zbawiony/ melodię. Piękną melodię w tym przypadku dostosował do tej 37 tej. Jak i cała wyjątkowo pięknie brzmi.

A sam Johann Sebastian Bach, mistrz baroku, często czerpał inspiracje z własnych wcześniejszych dzieł, tworząc nowe kompozycje o podobnym charakterze i melodii. Na przykład, jego kantata na Wniebowstąpienie Pańskie, znana jako “Lobet Gott in seinen Reichen” (BWV 11), zawiera wspaniałe chóralne i orkiestrowe partie, które mogą przypominać inne jego prace, takie jak kantata “Wie schön leuchtet der Morgenstern”
(BWV 1). 

W obu tych utworach, Bach wykorzystuje swoją zdolność do tworzenia muzyki, która porusza duszę i wywołuje głębokie emocje. Melodia z “Wer da gläubet und getauft wird” (BWV 37) również może wydawać się znajoma, co świadczy o Bachowskim geniuszu w tworzeniu różnorodnych kompozycji z wykorzystaniem podobnych motywów muzycznych. 

To fascynujące, jak Bach potrafił przekształcić jedną melodię, nadając jej nowy kontekst i znaczenie w zależności od tematu i okazji, dla której komponował. Jego muzyka, pełna ekspresji i głębi, pozostaje niezmiennie aktualna i inspirująca, nawet po wielu stuleciach od jej powstania. 

Dzięki temu, że jego dzieła są tak bogate w emocje i technikę, słuchacze mogą odkrywać w nich ciągle nowe aspekty, za każdym razem, gdy do nich powracają. Bach, jako kompozytor, był prawdziwym poetą dźwięków, który potrafił w unikalny sposób przemawiać do serc i umysłów swoich słuchaczy.

BWV 37 - Kto uwierzy i ochrzczony zostanie będzie zbawiony - Dogłębna analiza kantaty

Skomponowana w 1724 roku BWV 37 “Wer da gläubet und getauft wird” (Który wierzy i jest ochrzczony) była pierwszą kantatą, którą Bach napisał na Wniebowstąpienie. Później wznowił utwór, do którego tekst napisał nieznany librecista, aby uczcić to samo święto w 1731 roku.

Refren wprowadzający, choć niezbyt długi, jest pełen energii. Przypominający mowę motyw smyczków i dwóch obojów d’amore w preludium orkiestrowym wprowadza podnoszący na duchu gest “Wer da gläubet” (Kto wierzy), a także prawdopodobnie potajemnie nawiązuje do wersu hymnu “Dies sind die heilgen zehn Gebot” (To jest święte Dziesięć Przykazań), włączając w ten sposób prawo Mojżesza do Nowego Przymierza Jezusa. zgodnie z jednolitym podejściem do interpretacji Bibliiw czasach Bacha. 

W tym jasnym otoczeniu wiara i chrzest są przedstawione jako poważne, ale błogie wydarzenie, na które wszyscy są najserdeczniej zaproszeni. W tej części, bardziej niż w większości chórów kantatowych Bacha, jest całkowicie jasne, że nawet pionierskie umiejętności kompozytorskie Bacha są zakorzenione w wielopokoleniowym projekcie muzyki kościelnej, wspólnym i rozwijanym przez takich mistrzów jak Telemann, Graupner i Stölzel.

Następująca po niej aria, wykonana wyłącznie z zachowanych materiałów na tenor i continuo, jest znacznie pozbawiona blasku – problem, który nie umknął uwadze badaczy i krytyków. Z pewnością sam wokal możesię ukazać, z jego mieszanką płynności i stanowczości, bez wątpienia nadaje się do ukazania związku między wiarą a miłością. 

Ponieważ jednak niekompletny zestaw pozostałych partii oryginalnych uzasadnia przypuszczenie, że brakuje przynajmniej jednej partii solowej, pewne słyszalne luki – zwłaszcza w partii continuo – można zarówno wyjaśnić, jak i naprawić; dodatkowa partia skrzypiec skomponowana przez Masato Suzuki wybrana do tego nagrania jest naszym wkładem w dyskusję nad tą partyturą.

W każdym razie brak energii trudno przypisać otwarciu części następnej, która wprowadza oprawę chorałową na głosy sopranowe i altowe ze swobodnymi imitacjami w partii continuo. W tym coraz bardziej ekstatycznym duecie zachwycający jest aspekt Ojca i Syna Wniebowstąpienia Boga, jak również relacja oblubienica i oblubieniec między Jezusem a wierną duszą, przedstawiona w tym wersecie hymnu przez Philippa Nicolai’a.

Po tak wielkiej błogości w Chrystusie, następujący po nim recytatyw basowy ponownie wzmacnia filary doktryny luterańskiej, bagatelizując zbawczyefekt “gute Werke” (dobrych uczynków) i podkreślając wiarę jako podstawę wszelkiego usprawiedliwieniaprzed Bogiem. Już sam majestatycznie migoczący akompaniament smyczków daje początek pytania, czy i jak śmiertelnik może odważyć się spojrzeć na Boże oblicze jako ostrzeżenie.

Poniższa aria ani nie rozwiązuje tej zagadki, ani nie łagodzi powagi problemu. Daje jednak niezbędną siłę, by przyjąć wymóg chrztu i wiary jako życiodajną sposobność. “Der Glaube schafft der Seele Flügel” (Wiara daje duszy lotki) – nie utrzymana w lekkiej tonacji durowej, ale z energicznymi rytmami i podnoszącymi na duchu figurami, muzyka dodaje odwagi potrzebnej do zachowania “pieczęci miłosierdzia” Jezusa w obliczu wszelkich pokus.

Strofa chorałowa Johanna Kolrose’a “Den Glauben mir verleihe” (Wiara mnie obdarzyła) służy jako zadziwiająco bogate w treść zakończenie kantaty, która momentami została opisana jako zbyt stonowana jak na wielkie święto – ale mimo to mówi wiele o człowieku, jego miejscu w świecie i stworzeniu oraz trudnej drodze do prawdziwej empatii wobec nas samych i naszych sąsiadów. Jeśli ukryte subtelności w tej pozornie prostej czteroczęściowej oprawie są czymś, do czego można się przyczepić, to przynajmniej Bach bardzo skorzystał na kontemplacji tego libretto.

Wer da gläubet und getauft wird - Omówienie

Kantata Wer da gläubet und getauft wird BWV 37 to pierwsza z czterech kompozycji Bacha w tym gatunku napisanych w Lipsku na święto Wniebowstąpienia Pańskiego. Powstała ona po niemal roku urzędowania Jana Sebastiana na stanowisku kantora w kościele św. Tomasza i wykonana została po raz pierwszy w czwartek 18 maja 1724 roku.

Autor libretta nie jest znany, ale ma ono bardzo zbliżoną strukturę do kilku innych tekstów Bachowskich kantat na okres między Wielkanocą a Zesłaniem Ducha św. (m.in. BWV 67, 85, 108) i składa się z następujących elementów: dictum (zdanie stanowiące cytat z Ewangelii), aria do swobodnego fragmentu poezji religijnej, chorał, recytatyw (na ogół cytat z Ewangelii lub jej parafraza), aria (ponownie do swobodnego tekstu poetyckiego) a na zakończenie raz jeszcze chorał. Wielce prawdopodobne wydaje się zatem, że warstwa słowna owych kilku podobnych do siebie dzieł pochodzi od tego samego poety.

Libretto BWV 37 pozornie ma niewiele wspólnego z samym wniebowstąpieniem Jezusa jako wydarzeniem, skądinąd bardzo lakonicznie opisanym w Piśmie św. W dziele Bacha chodzi bowiem przede wszystkim o temat wiary i – jak to zwykle bywało w kantatach, które z założenia miały być rodzajem muzycznej katechezy – wątek ewangeliczny związany z powodem świętowania służyć miał pouczeniu wiernych, jak podążyć własną drogą ku zbawieniu.

Wiara zaś to klucz do osiągnięcia tego celu.
W czasach Bacha w kościołach Lipska w Święto Wniebowstąpienia (niem. Himmelfahrt) czytano podczas nabożeństwa prolog do Dziejów Apostolskich (1, 1-11) oraz ustęp z Ewangelii wg św. Marka (16, 14-20) o posłannictwie apostołów po odejściu Chrystusa. I właśnie w tej świątecznej perykopie znalazły się hasła, które zyskały swoje rozwinięcie w libretcie kantaty BWV 37.

Zadanie głoszenia Ewangelii, które Jezus nakazał swoim uczniom podczas ostatniego spotkania z nimi, w słowach św. Marka brzmi radykalnie i bezkompromisowo: „Idźcie na cały świat, głoście ewangelię całemu stworzeniu. Kto uwierzy i przyjmie chrzest będzie zbawiony, a kto nie uwierzy, będzie potępiony”.

Sam fakt wniebowstąpienia ewangelista skwitował zaś jednym, prostym zdaniem: „Po tych słowach Pan został wzięty do nieba i zasiadł po prawicy Boga”. Sens tej końcowej metafory jest jasny: odtąd Jezus dzieli z Ojcem władzę nad światem i odbiera należną sobie cześć.

Egzegeza fragmentu Markowej Ewangelii przeprowadzona w libretcie kantaty BWV 37 oraz wynikająca z tego nauka da się sprowadzić do takiej oto konkluzji: nie wystarczy, że człowiek czyni dobre uczynki, ale musi przede wszystkim trwać w niczym niezachwianej wierze, a warunkiem ku temu jest chrzest. Chrzest zaś to swoiste narodziny w wierze.

Tekst perykopy jest w libretcie parafrazowany na wiele sposobów. Niezwykły pod tym względem wydaje się recytatyw basowy (część 4), w którym Vox Christi (Jezus w kantatach Bacha zawsze śpiewa basem!) poucza w sposób srogi i jednoznaczny: „Ihr Sterblichen, verlanget ihr, mit mir das Antlitz Gottes anzuschauen? … Śmiertelni, jest li pragnienie w was, by ze mną wraz oglądać oblicze Boga?

Nie przez uczynki wiedzie doń droga, bo choć musi
chrześcijanin dobrze postępować, bo takie jest Boskie życzenie, to jeno wiara nam może zgotować win usprawiedliwienie”.

Osobliwością partytury BW 37 pozostaje sposób opracowania w części trzeciej dzieła melodii chorału „Wie schön leuchtet der Morgenstern” (zwrotka 5 „Der Glaube schafft der Seele Flügel” – „Wiara jest jak skrzydła duszy”). Dobór owej chorałowej zwrotki jako środka egzegezy świątecznej perykopy sam w sobie wydaje się majstersztykiem.

Przesłanie jest jasne: prawdziwa wiara uskrzydla każdego chrześcijanina, pozwala mu się wznieść ponad uciążliwości dnia powszedniego, pozwala mu trwać w łasce, prowadzi wreszcie do zmartwychwstania, jak w hymnie Gottlieba Friedricha Klopstocka znanego z finału II Symfonii Gustawa Mahlera „Mit Flügeln die ich mich errungen, werde ich entschweben. Sterben werde ich um zu leben!” („Na skrzydłach, które zdobyłem, odlecę! Umrę, aby żyć!”).

Bach opracował melodię (i tekst) chorału jako duet sopranu i altu. Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że użył tu formy kanonu, a więc bardzo ścisłej odmiany kontrapunktu, w której naczelną zasadą pozostaje dosłowne naśladowanie podstawowej melodii przez kolejne głosy.

Kanon w duecie, w kontekście podążania ku zbawieniu sugeruje jedno wytłumaczenie: Bach muzyką odzwierciedla ideę podążania i naśladowania Chrystusa. Postępować za Nim i wychwalać Pana to również powód radości każdego chrześcijanina, więc Bach za pomocą koloratur w obu głosach (również prowadzonych kanonicznie) eksponuje dodatkowo słowa „freuden” („radować się”) „loben” („chwalić”) i entuzjastyczne asemantyczne zawołanie „eia”.

Jednocześnie owe koloratury ilustrują owo szybowanie ku niebu sugerowane w pieśni, a metrum 12/8 daje muzyczną wykładnię tekstu: podkreślenie, że nagrodą za niezłomną postawę ma być dla człowieka wierzącego raj, owa niebiańska łąka, chrześcijańska Arkadia.

Z muzyki kantaty BWV płynie niczym niezmącona słodycz. Całe dzieło, poczynając od chóru wstępnego, skoncentrowane pozostaje na błogosławieństwie wynikającym ze chrztu i warstwa dźwiękowa owo wrażenie błogostanu jedynie pomnaża.

SZYMON PACZKOWSKI

Jestem PpiotrR

i polecam

Pozostałe miejsca

Na tej stronie

o mnie

mojeprofiloweFB Pamela foto

Być jak Zawisza, Zadania wykonywać bez zbędnej zwłoki, Szanować czas, używać głowy i serca…

Przez ostatnie 8 lat (prawie 8 lat), byłem razem z demokratami by przyczyniać się do normalności w naszym kraju). Dziś kiedy Polska staje się znów częścią europejskiej rodziny państw demokratycznych, mogę powrócić do tego co kocham najbardziej czyli swoich muzycznych Pasji. By wreszcie móc pogłębiać swoją wiedzę o muzyce i dzielić się nią… 

Kategorie w Leksykonie
92 / 100

twój komentarz