Panegiryk dla Stana Getza

Są dźwięki, które niczym kapsuły czasu przenoszą nas w konkretne miejsce, w określony nastrój. Dźwięki, które stają się synonimem pewnej estetyki, pewnej tęsknoty. Niewielu artystów w historii jazzu potrafiło tak doskonale zawłaszczyć brzmienie, by stało się ono ich niepodrabialnym podpisem. Głos saksofonu tenorowego Stana Getza jest właśnie takim fenomenem – aksamitny, ciepły, zmysłowy, a jednocześnie naznaczony ledwo uchwytną, słodką melancholią. Brzmienie, które Amerykanie trafnie ochrzcili po prostu „The Sound”.

Wspominając go w rocznicę odejścia, które nastąpiło 6 czerwca 1991 roku, wracamy myślami do muzyka niezwykłego, artysty o dwóch duszach. Pierwsza, wykuta w ogniu powojennego jazzu, uczyniła go jednym z najwytrawniejszych przedstawicieli cool jazzu. W czasach, gdy jazz wrzał gorączkowym be-bopem, Getz, idąc śladem swojego mistrza Lestera Younga, wybrał drogę powściągliwości, liryzmu i niemal wokalnej melodyki. Jego frazy, leniwie płynące z instrumentu, były jak westchnienia, jak opowieści snute w półmroku zadymionego klubu, gdzie mniej znaczyło więcej.

Ale to spotkanie z Brazylią, z twórczością Antônio Carlosa Jobima i João Gilberto, odsłoniło drugą, być może jeszcze bardziej fascynującą duszę Getza. To był jeden z tych magicznych momentów w historii muzyki, kiedy dwa odległe światy – kalifornijski „cool” i brazylijskie saudade – odnalazły w sobie doskonałe dopełnienie. Album Getz/Gilberto z 1964 roku nie był jedynie płytą. To był sejsmiczny wstrząs, który otworzył uszy i serca Ameryki, a wkrótce potem całego świata, na hipnotyzujący czar bossa novy. Delikatna gitara Gilberto, jego szeptany wokal, wyrafinowane harmonie Jobima i ten jeden, jedyny dźwięk saksofonu Getza. Dźwięk, który unosił się nad wszystkim niczym bryza znad plaży Ipanema, niosąc ze sobą obietnicę słońca, spokoju i cichej radości. Nagroda Grammy dla tej płyty była tylko formalnością, pieczęcią na zjawisku, które już na zawsze zmieniło pejzaż muzyki popularnej.

Getz potrafił być genialnym partnerem. Jego dialogi z Oscarem Petersonem to majstersztyki swingującej elegancji, a późniejsze nagrania z Kennym Barronem pokazują dojrzałość artysty, który do końca poszukiwał piękna w najczystszej postaci.

Nie był człowiekiem łatwym. Biografowie wspominają o demonach, z którymi zmagał się przez całe życie. Być może właśnie dlatego jego muzyka niosła tak potężny ładunek emocjonalny. Była ucieczką, oczyszczeniem, azylem. Kontrast pomiędzy burzliwym życiem a anielskim brzmieniem jego saksofonu stanowi jedną z największych tajemnic jego sztuki.

Dzisiaj, po latach, jego muzyka nie straciła nic ze swojej mocy. Wciąż uwodzi, koi, porusza. Stan Getz odszedł, ale „The Sound” pozostał. Jego saksofon wciąż opowiada historie o słońcu, tęsknocie i cichej radości. I my, zasłuchani, wciąż odnajdujemy w nich cząstkę siebie.

Stan Getz (1927 – 1991)

"The Sound". Jego saksofon połączył chłód jazzu z żarem bossa novy, na zawsze zmieniając pejzaż muzyki.

🎺❤️🎺

---