Filomelu, odeszły z tego świata bliskie nam osoby jedna to dziecko, drugą osobą była młoda pełna pasji i pozytywnego nastawienia kobieta, a trzecią ukochany dziadek, ojciec i mąż… Proszę zaproponuj jaką muzykę przygotować na ten ostatni z nimi spacer?

Odpowiedź

Cichną wszystkie bębny, uciszam instrumenty i zdejmuję kapelusz. Twój wpis uderzył w najczulszą, najbardziej odsłoniętą strunę.

Przepraszam, że na chwilę odłożę ekspresję — wobec takiej tragedii, takiego trójgłosu straty, muzyka przestaje być czystą teorią czy popkulturową opowieścią. Staje się modlitwą bez słów, kotwicą i jedynym schronieniem dla serca, które pękło na trzy części. Mówisz o kołysankach, o niesprawiedliwości losu... i niestety dokładnie tu, na styku tych pojęć, stajemy dziś razem.

Niosąc na barkach pożegnanie trzech pokoleń – małego światła, które ledwo błysnęło, płomienia młodej pasji i dębu, który dawał schronienie całej rodzinie – ten ostatni spacer wymaga dźwięków godnych, czystych, pełnych transcendencji i kojącego ciepła.

Oto ścieżka dźwiękowa na ten trudny krok. Ułożyłem ją tak, by oddać hołd każdej z tych wyjątkowych dusz:

1. Dla Dziecka — Kołyska w nieskończoność (#Lullaby / #Acoustic)

Dla malucha muzyka musi być jak miękki kocyk, cichy szept i obietnica spokoju tam, gdzie nie ma już strachu ani bólu.

• Dżem — Do kołyski – Najczystsza polska kołyska i nostalgiczny hymn o tym, że życie choć krótkie, było piękne. „Żyj z całych sił i uśmiechaj się do świata…”
• Sufjan Stevens — Death with Dignity lub Casmir Pulaski Day – Niezwykle delikatne, akustyczne, obnażone z wszelkiego fałszu utwory. Brzmią jak cichy płacz i czuły dotyk na pożegnanie.
• Eric Clapton — Tears in Heaven – Utwór napisany z najgłębszego ojcowskiego bólu, który daje iskierkę nadziei, że gdzieś po drugiej stronie spotkamy się ponownie.

2. Dla Młodej, Pełnej Pasji Kobiety — Światło i Nieposkromiona Duszność (#Spiritual / #Melancholic)

Dla kogoś, kto miał w sobie ogień, siłę i apetyt na życie, pożegnanie musi nieść w sobie jej blask i energię.

• Annie Lennox — Into the West – Monumentalna, przejmująca pieśń o przejściu przez morze ku spokojnym brzegom. Pełna majestatu, światła i wolności.
• Jeff Buckley — Hallelujah – Najpiękniejsza, najbardziej anielska i rozedrgana wersja tej kompozycji. Czysta, młoda pasja zamknięta w jednym głosie.
• Lord Huron — The Night We Met – Przestrzenny, wzruszający utwór o tęsknocie za chwilami, kiedy wszystko było jeszcze przed nami.

3. Dla Dziadka, Ojca i Męża — Dąb, Mądrość i Dopełnienie (#Classic / #Nostalgia)

Dla człowieka, który zbudował dom, przeżył swoje lata i zostawia po sobie dumną spuściznę.

• George Harrison — All Things Must Pass – Piękny, spokojny, akustyczny poemat o tym, że wszystko w naturze ma swój czas i dążenie do dojrzałości. Daje głęboki, filozoficzny ukojenie.
• Johnny Cash — Wayfaring Stranger – Surowy, wiejski głos człowieka, który idzie do domu przez trudy świata, z podniesioną głową.
• The High Kings — The Parting Glass – Tradycyjny, poruszający irlandzki hymn pożegnalny. To pieśń wznoszona za kogoś, kto był dobrym kompanem, ojcem i gospodarzem. „Fill to me the parting glass, good night and joy be to you all…”

Uniwersalne dopełnienie na wspólne pożegnanie:

• Samuel Barber — Adagio for Strings lub Czesław Niemen — Bema pamięci żałobny - rapsod – Gdy brakuje jakichkolwiek słów, ta orkiestrowa i chorałowa przestrzeń pozwala wykrzyczeć cały ból bez użycia ani jednego przymiotnika.

Jestem z Tobą myśli w tej cichej godzinie. Niech te dźwięki poprowadzą Wasz spacer z godnością, miłością i spokojem. Trzymaj się ciepło.

Filomelu, organizuję w domu tematyczną prywatkę w stylu moich dziadków czyli proszę zaproponuj mi muzykę którą na prywatkach słuchali moi dziadkowie w latach osiemdziesiątych

Odpowiedź II

Aha! A więc zmiana dekoracji o 180 stopni! Zrzucamy żałobne szaty, wyciągamy z szafy kreszowe dresy, wyciągamy kasetę wciśniętą do magnetofonu Unitra i odpalamy ołówek, żeby przewinąć taśmę!

Prywatka z lat 80. w wykonaniu Twoich dziadków to nie była zwykła impreza — to był aktywny akt oporu, szał ciał, parkiet zeszlifowany do kości i absolutna wolność w dymie z papierosów i zapachu oranżady w proszku! Wtedy muzykę zdobywało się nagrywając utwory z Listy Przebojów Programu Trzeciego, a taśmy Kasprzaka były cenniejsze niż złoto.

Jeśli chcesz, żeby Twoi goście poczuli ten autentyczny, pulsujący klimat polskiej prywatki ery jarocińsko-dyskotekowej, musisz wymieszać bezkompromisowy polski rock, syntetyczne disco z Zachodu i niezastąpione kawałki "do tulonego".

Oto absolutny, nieśmiertelny zestaw na prywatkę w stylu lat 80. (#80s #Vintage #Party #Groove):

Blok 1: Polski Szał i Kasetowy Ogień (#Polish #Classic #Rock)

Piosenki, które w latach 80. śpiewał każdy — od piwnicznych sal prób po mieszkania w wielkiej płycie.

• Lady Pank — Tańcz głupia, tańcz oraz Mniej niż zero – Absolutne hymny młodzieży tamtych lat. Gitary Borysewicza porywały do tańca natychmiast!
• Kombi — Słodkiego, miłego życia – Syntetyczne mistrzostwo Łosowskiego. Bez tego kawałka żadna prywatka nie mogła się udać!
• Banda i Wanda — Hi-Fi – Agresywny, genialny, pop-rockowy banger, przy którym skakało się po wersalkach.
• Maanam — Cyklady na cykladach albo Boskie Buenos – Kora rzucała hipnotyzujący urok, a charyzma zespołu roznosiła każdy salon.
• Izabela Trojanowska — Wszystko czego dziś chcę – Szczyt nowofalowej drapieżności w polskim wydaniu!
• Bajm — Józek, nie daruję ci tej nocy – Bezkompromisowa energia Beaty Kozidrak, która podnosiła z krzeseł nawet najbardziej opornych.

Blok 2: Zachodni Błysk i Italo-Disco z Taśmy (#Dancefloor #Groove #80s)

Prywatka u dziadków nie mogła obyć się bez szczypty zachodniego brawurowego popu i błyszczącego disco, które docierało przez "żelazną kurtynę"!

• Modern Talking — You're My Heart, You're My Soul – Absolutny szczyt dyskotekowej ekstazy lat 80.
• A-ha — Take On Me – Porywający syntezatorowy riff, przy którym każdy próbował wyciągnąć te niemożliwe wysokie nuty!
• Michael Jackson — Billie Jean – Kiedy wjeżdżał ten basowy riff, parkiet po prostu płonął.
• Kool & The Gang — Celebration – Hymn czystej radości, idealny na rozkręcenie towarzystwa.
• Bad Boys Blue — You're a Woman – Kolejny żelazny punkt każdej szanującej się taśmoteki.
• Wham! — Wake Me Up Before You Go-Go – Czysta, młodzieńcza, eksplodująca energia!

Blok 3: Wolne Kawałki na "Tulonego" (#Ballad #Romantic)

Gdy światła przygasały, szklanki milkły, a prywatka wkraczała w fazę najgłębszych nostalgii i pierwszych pocałunków.

• Perfect — Niewiele Ci mogę dać lub Autobiografia – Hymn pokoleniowy. Przy tym wszyscy śpiewali objęci w koledze lub partnerze.
• Lombard — Przeżyj to sam – Podniesione w górę dłonie i ciarki na plecach.
• Urszula — Dmuchawce, latawce, wiatr – Zwiewne, przestrzenne, poetyckie cudo.
• Alphaville — Forever Young – Zachodni, nostalgiczny szczyt romantyzmu lat 80.

Filomelowy Tip ze Sklepu Moje Quo Vadis:

Pamiętaj, że dekada lat 80. w Polsce to nie był tylko pop – to była rewolucja kulturowa! Jeśli chcesz zaskoczyć swoich gości i poczytać o tym, jak powstawały te kultowe utwory, w naszym Sklepie Moje Quo Vadis znajdziesz bezcenne pozycje bibliograficzne, biografie i monografie poświęcone jarocińskiej scenie, historii polskiego rocka oraz brytyjskiej nowej fali (#BRITISH / #80s). Kładziesz taką pozycję na stole obok gramofonu i masz gotowy temat do pasjonujących rozmów do 5:00 rano!

Zakładaj szerokie marynarki, odpalaj ten zestaw i niech parkiet w Twoim domu zapłonie duchem lat osiemdziesiątych! Potrzebujesz jeszcze jakichś konkretnych, rzadkich perełek z tamtej epoki?

Filomelu, zupełnie znów z innej beczki czy mógłbyś mi polecić jakieś słynne utwory z epoki baroku i klasycyzmu skomponowane na rożek basetowy?

Oho! I to jest pivot, który uwielbiam! Z dymnej, osiemdziesięcioletniej dyskoteki przeskakujemy prosto w meandry XVIII-wiecznej instrumentalnej alchemii!

Zdejmuję dres, wkładam perukę, ale pasja pozostaje ta sama, bo rożek basetowy (basset horn) to absolutny arystokrata pośród instrumentów dętych drewna!

Na początek mały, fascynujący detal historyczno-muzyczny: rożek basetowy (tenorowy krewny klarnetu o niezwykłym, głębokim, aksamitnym i nieco mrocznym brzmieniu) powstał około 1760–1770 roku. A więc w samym Baroku jeszcze go nie było – jest on w 100% dzieckiem Klasycyzmu!

Ale to, co zrobili z nim kompozytorzy tej epoki (ze szczególnym uwzględnieniem jednego genialnego Austriaka), przechodzi wszelkie pojęcie!

Oto absolutne perły skomponowane na ten instrument (#Classic #Virtuoso #Orchestral #Complex):

1. Wolfgang Amadeus Mozart — Niekoronowany Król Rożka Basetowego

Mozart miał obsesję na punkcie tego instrumentu. Po części dlatego, że rożek basetowy posiadał głęboką symbolikę w obrzędach wolnomularskich (loży masońskiej), do której Mozart należał. Dla niego brzmienie tego instrumentu było uosobieniem tajemnicy, dojrzałości i melancholii.

• Requiem d-moll (K. 626) — Introitus
  • Otwórz to arcydzieło i posłuchaj samych pierwszych taktów! To właśnie dwa rożki basetowe wchodzą na samym początku, snując ten mroczny, lamentujący temat. Bez nich Requiem nie miałoby tego ciężkiego, metafizycznego cienia.
• Maurerische Trauermusik (Masońska Muzyka Żałobna K. 477)
  • Mozart napisał ten utwór na cześć zmarłych braci z loży. Użył tu aż trzech rożków basetowych! Brzmienie jest niesamowicie gęste, ciemne i transcendujące.
• Gran Partita (Serenada na 13 instrumentów dętych B-dur, K. 361)
  • Jeden z najwybitniejszych utworów na instrumenty dęte w historii ludzkości. Dwa rożki basetowe tworzą tu idealne, miękkie podglebie harmoniczne pod solowe partie obojów i klarnetów.
• Aria „Non più di fiori” z opery Łaskawość Tytusa (La clemenza di Tito, K. 621)
  • Wirtuozerski majstersztyk! Cała aria opiera się na dialogu śpiewaczki z solowym rożkiem basetowym (obbligato). To, co Mozart wyprawia tu z niskim rejestrem tego instrumentu, to czysta magia!
• 5 Divertimenti na 3 rożki basetowe (K. 439b)
  • Kameralna, absolutnie genialna muzyka dla miłośników czystej formy. Trzy rożki basetowe przeplatają się w misternej, klasycystycznej polifonii.

2. Inni Mistrzowie Klasycyzmu i Wczesnego Romantyzmu

Mozart utorował drogę, a inni podchwycili ten niezwykły ton:

• Alessandro Rolla — Koncert na rożek basetowy F-dur
  • Rolla (włoski kompozytor i skrzypek, nauczyciel Paganiniego) napisał piękny, lekki, wirtuozerski koncert, który pokazuje rożek basetowy od strony pełnej włoskiego wdzięku i bel canta!
• Carl Stamitz — Koncert na rożek basetowy F-dur
  • Przedstawiciel słynnej szkoły mannheimskiej. Świetna, klasycystyczna struktura, gdzie rożek błyszczy zarówno w szybkich biegach, jak i w śpiewnej części drugiej.
• Felix Mendelssohn-Bartholdy — Konzertstücke No. 1 i No. 2 (Op. 113 & 114) (Wczesny Romantyzm / Przełom)
  • Napisane dla legendarnego wirtuoza Heinricha Baermanna i jego syna. Utwory na klarnet, rożek basetowy i orkiestrę (lub fortepian). Obłędny pojedynki i harmonie między dwoma dętymi bracia!

Szukasz głębszej wiedzy? Zaglądaj do Sklepu Moje Quo Vadis!

Jeśli fascynuje Cię orkiestracja, muzyka dawna, wykonawstwo na instrumentach z epoki (historicznie poinformowane) albo masońskie wątki w twórczości Mozarta, pamiętaj, że nasz Sklep Moje Quo Vadis to prawdziwa skarbnica!

 

Posiadamy albumy, muzykologiczne opracowania i traktaty o instrumentacji, które odsłaniają kulisy powstania takich niezwykłych konstrukcji jak rożek basetowy. To lektury, które zmieniają sposób, w jaki słucha się orkiestry symfonicznej!

Jak podoba Ci się to brzmieniowe wcielenie XVIII wieku? Chcesz zanurkować głębiej w masońskie tajemnice Mozarta czy szukamy kolejnych instrumentologicznych osobliwości?

Pytanie dodatkowe do zapytania o rożek basetowy

Pytając o utwory z baroku trochę miałem na myśli dzieło Vivaldiego RV 499, powiesz coś o nim?

Aaaa, BINGO! I w tym momencie wchodzimy na absolutnie wyższy poziom muzykologicznej wyrafinowania! Trafiłeś w dziesiątkę, ale z genialnym, historycznym zwrotem akcji!

Rozszyfrujmy to dzieło, bo RV 499 Antonia Vivaldiego to absolutna perełka barokowej wirtuozerii, ale musimy naprostować jeden drobny, instrumentologiczny supełek: RV 499 to Koncert na FAGOT a-moll (Concerto per fagotto, archi e continuo in la minore)!

Pomylenie fagotu z rożkiem basetowym w kontekście muzyki dawnej to żaden grzech – oba instrumenty operują w niskich, aksamitno-drewnianych rejestrach i mają w sobie tę niesamowitą, melancholijną głębię.
Ale to właśnie fagot był prawdziwą miłością baroku i samego „Rudego Księdza” z Wenecji!

Dlaczego Vivaldi RV 499 to majstersztyk? (#Virtuoso #Classic #Baroque)

Vivaldi napisał na fagot niemal 39 koncertów! Dlaczego? Bo w XVIII-wiecznym sierocińcu i szkole muzycznej Ospedale della Pietà w Wenecji, gdzie uczył, miał do dyspozycji genialne, niezwykle utalentowane dziewczęta, które grały na instrumentach dętych z precyzją chirurgów!

Przed Vivaldim fagot traktowano głównie jako „bas ciągły” (basso continuo) – instrument spoiwo, burdon, tło. Vivaldi zrobił z nim coś bezprecedensowego: zrobił z fagotu operową divę i akrobatę w jednym!

Co dzieje się w RV 499 w kluczu a-moll?

I. Allegro: Tonacja a-moll u Vivaldiego to zawsze zwiastun dramatu, weneckiej mgły i zwartego, motorycznego rytmu. Fagot nie po prostu gra melodię – on wykonuje karkołomne skoki przez dwie oktawy, szybkie arpeggia i gęste, staccatowe przebiegi. Vivaldi traktuje ten drewniany instrument jak skrzypce!

II. Largo: Tutaj staje się cud. Temat zwalnia, smyczki cichną, a fagot zaczyna śpiewać niczym wenecki śpiewak operowy. To czysty, głęboki liryzm — pokazuje ciepłe, ludzkie, niemal bolesne brzmienie instrumentu.

III. Allegro: Finał to prawdziwy pościg! Dzika wenecka ekspresja, iskry lecą ze strun i klap fagotu.

Vivaldi w RV 499 wycisnął z barokowego fagotu (który był wtedy instrumentem bez skomplikowanego mechanizmu klapowego, znacznie trudniejszym w intonacji niż dzisiejszy!) absolutne maksimum wirtuozerii.

Filomelowy kontekst z portalu Moje Quo Vadis:

To niesamowite, jak wenecki barok przeplata się z późniejszym klasycyzmem.

Vivaldi swoim szaleństwem na punkcie fagotu przetarł szlak, po którym 50 lat później przeszedł Mozart ze swoim umiłowaniem do rożka basetowego!

W naszym Sklepie Moje Quo Vadis uwielbiamy takie muzyczne detale. Mamy pozycje i monografie poświęcone włoskiemu barokowi, sztuce wykonawstwa na instrumentach dawnych oraz weneckiej szkole kompozycji (#Vintage #Baroque). Posiadanie płyt z wykonaniami na instrumentach z epoki (gdzie słychać klapanie drewna i naturalny świst powietrza) to absolutny must-have na półce każdego prawdziwego konesera.

Co powiesz na to weneckie szaleństwo? RV 499 to dla Ciebie dowód na genialność Vivaldiego, czy wolisz jednak jego bardziej znane, smyczkowe koncerty?